Các biện pháp quản lý tổng hợp bệnh khảm lá sắn

Giống sắn HN36. Ảnh: Nguyễn Cường

Hiện nay, bệnh chưa có thuốc đặc trị, để chủ động sản xuất sắn có hiệu quả bà con cần áp dụng các biện pháp quản lý tổng hợp bệnh khảm lá sắn như sau:

I. Biện pháp phòng bệnh

1. Kiểm soát nguồn bệnh

Kiểm soát nguồn bệnh theo tiêu chí bốn không: không nhập khẩu vật liệu sắn nhiễm virus gây bệnh để làm giống; không vận chuyển thân cây sắn bị bệnh đến vùng chưa bị bệnh; không vận chuyển thân cây sắn bị bệnh ra khỏi vùng đang bị bệnh; không vận chuyển, buôn bán, sử dụng hom giống ở các ruộng bị bệnh.

2. Chọn giống khi trồng

- Hạn chế trồng các giống nhiễm nặng bệnh khảm lá như HLS11, KM419, KM140, KM94,…đặc biệt ở những vùng không có điều kiện tưới nước và bón phân.

- Đối với vùng đang có nhiều diện tích nhiễm bệnh nặng ưu tiên sử dụng các giống sắn kháng bệnh, giống chống chịu bệnh đã được công bố lưu hành (HN1, HN3, HN5, HN36, HN80, HN97,…)

3. Biện pháp canh tác

- Luân canh: ở những địa điểm trồng sắn đã bị bệnh khảm lá nặng từ 2 vụ liên tiếp trở lên không trồng sắn hoặc cây ký chủ của bọ phấn (thuốc lá, bông, cà chua, cà pháo, bầu bí, khoai tây, ớt,…) trong ít nhất một vụ để cắt nguồn virus gây bệnh còn tồn tại trong cơ thể bọ phấn.

- Chăm sóc ruộng sắn bị bệnh: những ruộng sắn bị bệnh nhưng vẫn có khả năng cho năng suất cần được tưới nước, bón phân đầy đủ để tăng sức đề kháng bệnh và giảm thiệt hại về năng suất.

4. Quản lý côn trùng môi giới truyền bệnh

Biện pháp bẫy bả: sử dụng bẫy dính vàng treo trên đồng ruộng thu bắt bọ phấn ngay khi hom giống mới nảy mầm.

Biện pháp sinh học: quản lý bọ phấn bền vững thông qua bảo vệ, nhân thả các tác nhân sinh học như ong Encarsia formosa, Eretmocerus sp. ký sinh trứng bọ phấn, bọ xít bắt mồi Geocoris spp., bọ mắt vàng Chrysopa spp., các loài bọ rùa ăn trứng và ấu trùng bọ phấn.

- Biện pháp hóa học: ở những khu vực đã bị nhiễm bệnh nặng trong các vụ trước hoặc ruộng gần khu vực có sắn đang bị bệnh cần kiểm tra sớm sự xuất hiện của bọ phấn để phòng trừ kịp thời hạn chế lây truyền bệnh:

+ Phun lần 1: khoảng 20 - 25 ngày sau trồng (cây mới ra 1-2 cặp lá)

+ Phun lần 2: khoảng 1,5 - 2 tháng sau trồng (cây cao 0,5 - 0,7m) nếu trên ruộng vẫn xuất hiện nhiều bọ phấn.

Phun trừ bọ phấn vào sáng sớm hoặc chiều mát khi bọ phấn ít hoạt động, phun ướt đều tán lá cây sắn. Sử dụng các thuốc BVTV đã được đăng ký phòng trừ bọ phấn hại cây sắn có trong danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và PTNT ban hành hàng năm như hoạt chất Abamectin, Emamectin benzoate,… để phun, sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc "Bốn đúng".

II. Biện pháp trừ bệnh

- Chỉ tiêu hủy cây bị bệnh nặng, không còn khả năng cho năng suất, tiêu hủy đảm bảo cây không mọc mầm trở lại và tiết kiệm chi phí nhất.

- Thường xuyên kiểm tra, xác định ruộng bị bệnh khảm lá sắn, mức độ bệnh theo giai đoạn sinh trưởng để áp dụng biện pháp tiêu hủy phù hợp, đảm bảo phòng chống bệnh và hiệu quả kinh tế:

+ Từ khi trồng đến 2 tháng tuổi: cần thường xuyên kiểm tra, nhổ và tiêu hủy (phơi khô, băm nát, chôn lấp hoặc đốt) những cây sắn có biểu hiện bệnh nặng, cây lùn lụi không có khả năng cho năng suất.

+ Cây sắn trên 2 tháng tuổi: bón phân, tưới nước đầy đủ để tăng sức đề kháng bệnh và giảm thiệt hại về năng suất, sau khi thu hoạch củ cần thực hiện tiêu huỷ (cày vùi, thu gom phơi khô, băm nát hoặc đốt) thân cây sắn bị bệnh, không lấy thân cây sắn bị bệnh khảm lá làm giống./.

*Tài liệu tham khảo: Quy trình quản lý tổng hợp bệnh khảm lá sắn kèm theo Công văn 1772/BVTV-TV ngày 08/8/2024 của Cục BVTV.