Hiệu quả cao mô hình nông nghiệp tuần hoàn từ nấm rơm

Anh Phan Sỹ Đạt bên ruộng nấm rơm sau cấy 12 ngày. Ảnh: Nguyễn Cường

Trọng tâm của mô hình này bắt đầu từ cây lúa. Sau mỗi vụ thu hoạch, rơm rạ thường bị bỏ phí hoặc đốt bỏ trên đồng ruộng, gây ô nhiễm không khí và làm chai cứng tầng đất mặt. Tuy nhiên, trong nông nghiệp tuần hoàn, rơm chính là trung tâm. Rơm được thu gom để làm giá thể trồng nấm rơm. Giai đoạn này không chỉ tạo ra thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, nhu cầu thị trường lớn mà còn giúp nông dân có nguồn thu nhập ngắn hạn, chỉ sau khoảng 15–20 ngày chăm sóc.

Anh Phan Sỹ Đạt, nông dân trồng nấm rơm tại xã Tuy Phước, cho biết: Mỗi năm gia đình anh sản xuất khoảng 15.000 cuộn rơm (mỗi cuộn nặng trung bình 12 kg), năng suất nấm rơm đạt trung bình 1 kg/cuộn. Với giá bán sỉ tại chợ trung bình 60.000–80.000 đồng/kg nấm tươi, mỗi tháng anh thu nhập từ 10–15 triệu đồng sau khi trừ chi phí sản xuất. Bên cạnh đó, anh còn tận dụng nguồn bã rơm sau trồng nấm để trồng bắp; cây bắp sinh trưởng, phát triển tốt, giảm 60–70% chi phí phân bón.

Điểm khác biệt lớn nhất của mô hình tuần hoàn so với canh tác truyền thống nằm ở khâu xử lý sau thu hoạch. Thay vì vứt bỏ các mô nấm đã cũ, phần “bã nấm” – lúc này đã được sợi nấm phân hủy một phần thành các chất hữu cơ dễ tiêu – sẽ được thu gom để ủ hoai mục. Qua quá trình ủ cùng chế phẩm sinh học, bã nấm trở thành loại phân bón hữu cơ vi sinh chất lượng cao. Loại phân này giàu mùn, chứa nhiều vi khuẩn có lợi, giúp cải tạo độ phì nhiêu của đất, làm đất tơi xốp và tăng khả năng giữ nước. Khi bón trở lại cho ruộng lúa hoặc vườn cây ăn trái, nó giúp giảm tới 30–50% lượng phân bón hóa học cần thiết, từ đó cắt giảm chi phí đầu vào và giảm thiểu tồn dư chất độc hại trong nông sản.

Ruộng bắp phát triển tốt sau mỗi vụ trồng nấm rơm. Ảnh: Nguyễn Cường

Lợi ích của nông nghiệp tuần hoàn từ nấm rơm là sự cộng hưởng của ba yếu tố: kinh tế, môi trường và xã hội. Về kinh tế, mô hình tạo ra chuỗi giá trị tuần hoàn từ lúa – nấm – phân hữu cơ – nông sản sạch. Về môi trường, mô hình giúp giảm phát thải khí nhà kính (methane và CO₂) từ việc đốt rơm hoặc để rơm phân hủy yếm khí dưới ruộng sâu. Về xã hội, mô hình thúc đẩy ý thức sản xuất sạch, tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn và cung cấp nguồn thực phẩm an toàn cho cộng đồng.

Có thể khẳng định, phát triển nông nghiệp tuần hoàn dựa trên cây nấm rơm chính là chìa khóa để xây dựng một nền nông nghiệp bền vững, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế cho bà con trên một đơn vị diện tích./.